Open banking is je recht om je bank te laten delen wat er op je zichtrekening gebeurt, met een app die jij zelf kiest. Het werkt in drie stappen: je kiest je bank in de app, je logt in bij je eigen bank en je keurt daar het delen van saldi en verrichtingen goed. Meer is het niet. Het is geen product dat banken bedachten en ook geen gunst die ze je verlenen: het is een verplichting uit de Europese PSD2-richtlijn. De gegevens op je rekening zijn van jou. De wet zegt dat alleen wat luider.
Kort samengevat — 6 feiten over open banking in België
- Het komt uit Richtlijn (EU) 2015/2366 (PSD2) van 25 november 2015.
- In België houdt de Nationale Bank van België toezicht op banken en betalingsinstellingen; de EBA houdt het Europese register bij.
- Koppelen vereist sterke cliëntauthenticatie (SCA) — twee factoren, altijd bij je eigen bank.
- De toestemming loopt bij de meeste banken 90 dagen en je kunt ze op elk moment intrekken.
- Een app met leesrechten ziet je verrichtingen, maar verplaatst geen euro.
- Screen scraping — je codes afgeven aan een derde partij — is vervangen door aparte, gecontroleerde interfaces.
Het belangrijkste
- Open banking is geen banktechnologie maar een recht van de klant, vastgelegd in Europese wetgeving
- Je bank moet je gegevens delen als jij daar toestemming voor geeft — en alleen dan
- Een app met leesrechten ziet saldi en verrichtingen. Je codes blijven buiten beeld en er verschuift geen euro.
- De toestemming loopt 90 dagen bij de meeste banken en is altijd intrekbaar
- Wat je er concreet aan hebt: rekeningen bij meerdere banken op één scherm, uitgaven die zichzelf sorteren, nul handwerk
Wat is open banking eigenlijk?
Open banking is het wettelijke en technische mechanisme dat banken verplicht om, met jouw uitdrukkelijke toestemming, de gegevens van je rekeningen te delen met vergunninghoudende partijen — en om van hen betaalopdrachten te aanvaarden die jij goedkeurt. Al de rest volgt daaruit.
Wilde je vroeger je rekeningen bij KBC, Belfius en Argenta op één plek zien, dan had je twee opties: met de hand optellen in een rekenblad, of je codes afgeven aan een dienst die in jouw plaats inlogde. De eerste was vervelend. De tweede was een slecht idee. PSD2 voegde er een derde aan toe: de bank stelt de gegevens beschikbaar via een eigen interface, jij keurt goed in het venster van je eigen bank, en de app komt nooit in de buurt van je codes.
Open banking en online bankieren zijn niet hetzelfde
Online bankieren is de plek waar jij je eigen rekening beheert, bij je eigen bank. Open banking is wat een andere app — door jou gekozen — toelaat om die rekening te lezen of er een betaling vanaf te starten. Het eerste bestaat al decennia. Het tweede bestaat in zijn huidige vorm sinds PSD2, met technische normen die gelden sinds 14 september 2019.
PSD2: waar dat recht vandaan komt
PSD2 is Richtlijn (EU) 2015/2366 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 over betalingsdiensten in de interne markt. Ze verving de eerste betalingsdienstenrichtlijn uit 2007 en geldt in de hele Europese Unie en de Europese Economische Ruimte — dus ook voor elke bank waar jij in België een rekening hebt.
Het toezicht op banken en betalingsinstellingen in België ligt bij de Nationale Bank van België. Wil je nakijken of een aanbieder echt een vergunning heeft, dan hoef je niemand op zijn woord te geloven: de Europese Bankautoriteit (EBA) houdt daarvoor een centraal, publiek doorzoekbaar register bij.
Drie datums die ertoe doen
- 25 november 2015 — de Europese Unie neemt Richtlijn (EU) 2015/2366 aan.
- 2018 — de Europese Commissie stelt Gedelegeerde Verordening (EU) 2018/389 vast: de technische normen voor sterke cliëntauthenticatie en veilige communicatie.
- 14 september 2019 — die technische normen worden van toepassing. Vanaf dan is bevestiging in twee stappen de regel, niet de uitzondering.
Wat de wet voor jou veranderde, ook zonder app
Het bedrag dat je zelf draagt bij een niet-toegestane betaling — een gekopieerde kaart, bijvoorbeeld — zakte van 150 euro naar 50 euro, behalve bij fraude of grove nalatigheid van jouw kant. En elke elektronische betaling vraagt sindsdien twee factoren. Dat kwam niet van je bank. Dat kwam van PSD2.
Open banking in cijfers uit de regelgeving
Bronnen: EUR-Lex — Richtlijn (EU) 2015/2366, EUR-Lex — Gedelegeerde Verordening (EU) 2018/389
Wie is wie: je bank, de AISP en de PISP
In de taal van PSD2 zijn er drie rollen. Wie ze uit elkaar houdt, weet meteen wat een app wel en niet met je rekening kan doen.
ASPSP — je eigen bank
De ASPSP is de instelling die je rekening beheert: KBC, Belfius, BNP Paribas Fortis, ING België, Argenta of een andere. PSD2 verplicht haar om een interface aan te bieden waarlangs vergunninghoudende partijen de gegevens kunnen ophalen — op voorwaarde dat jij toestemming gaf. De bank mag die toegang niet weigeren en mag de andere partij daar niets voor aanrekenen.
AISP — wie de gegevens leest
De AISP leest saldi en verrichtingen, en verder niets. Dat is de categorie van budget-apps en rekeningoverzichten: leesrechten, beperkt tot wat jij goedkeurde, met een toestemming die je periodiek opnieuw bevestigt. Martia zit in deze categorie en haalt je verrichtingen op via Enable Banking.
PISP — wie een betaling start
De PISP mag een overschrijving vanaf je rekening starten — maar elke opdracht vraagt jouw goedkeuring en sterke authenticatie bij je eigen bank. Het is de techniek achter webshops die rechtstreeks van je rekening afrekenen, buiten de kaartnetwerken om.
Mythe versus werkelijkheid
Mythe: "koppel ik mijn rekening aan een app, dan kan die aan mijn geld".
Werkelijkheid: alleen een partij met een vergunning om betalingen te starten (PISP) kan een overschrijving in gang zetten, en zelfs die heeft per opdracht jouw goedkeuring en sterke authenticatie nodig. Budget-apps zijn AISP: leesrechten. Technisch krijgen ze geen cent in beweging, ook al zouden ze het willen.
Is open banking veilig? Drie lagen bescherming
De veiligheid van open banking steunt niet op de reputatie van een app, maar op drie onafhankelijke lagen: de verplichte vergunning, de sterke cliëntauthenticatie en de technische beperking van de toegang.
Sterke cliëntauthenticatie (SCA)
PSD2 eist dat je bank je identiteit bevestigt met minstens twee elementen uit onafhankelijke categorieën:
- iets wat je weet — een code of pincode;
- iets wat je hebt — je bankapp of je bankkaart;
- iets wat je bent — je vingerafdruk of je gezicht.
Het is dezelfde controle die je al kent van het inloggen of het bevestigen van een online aankoop. De technische eisen staan in Gedelegeerde Verordening (EU) 2018/389 en gelden sinds 14 september 2019.
Het einde van screen scraping
Vóór PSD2 betekende rekeningen samenbrengen dat je je codes afgaf aan een bedrijf dat vervolgens in jouw naam inlogde. Dat heette screen scraping en er stond geen enkele regel tegenover. PSD2 verving die methode door aparte interfaces en één simpel principe: je codes zijn een zaak tussen jou en je bank. Vraagt een app vandaag nog om je inloggegevens voor online bankieren, verwijder hem dan meteen.
Open banking versus screen scraping
| Aspect | Open banking (PSD2) | Screen scraping (oude methode) |
|---|---|---|
| Je bankcodes | Geef je aan de bank, nooit aan de app | Geef je aan een derde partij |
| Omvang van de toegang | Lezen, beperkt tot wat je goedkeurde | Alles wat je zelf ook kunt doen |
| Wettelijk kader | PSD2, toezicht door de Nationale Bank van België | Geen |
| Toegang stoppen | Toestemming intrekken, meteen effect | Codes wijzigen en hopen |
Eén eerlijke kanttekening: geen enkele techniek haalt het risico weg dat je de verkeerde app kiest. Wat PSD2 garandeert, is dat de app een vergunning nodig heeft en dat de toegang leesrechten zijn. De rest — wie je gegevens bewaart, waar, en wat ermee gebeurt — blijft jouw keuze, en die is het waard om te lezen vóór je op "goedkeuren" drukt. Wil je je opties vergelijken, kijk dan naar het overzicht van budget-apps in België.
Je codes blijven waar ze horen: bij je bank
Martia praat met je over je geld in het Nederlands en leest daarvoor je zichtrekening via open banking. Inloggen doe je in de officiële omgeving van je eigen bank, en Martia krijgt alleen leesrechten op je verrichtingen. Verder niets.
De toestemming: waarom 90 dagen en hoe je ze intrekt
Toestemming is het scharnier van open banking: zonder toestemming deelt je bank niets. En ze is met opzet tijdelijk — de Europese technische normen eisen dat de toegang periodiek opnieuw bevestigd wordt met sterke authenticatie, bij de meeste banken elke 90 dagen.
Die verlenging voelt aan als een storing in de app. Het is precies andersom: het is het systeem dat verhindert dat een goedkeuring van drie jaar geleden, allang vergeten, nog altijd iemand van je verrichtingen voorziet. Eens per kwartaal even bevestigen is de prijs voor toegang die niet eeuwig doorloopt.
Maak er de kwartaalcheck van: elke keer dat je bank om bevestiging vraagt, stel je jezelf één vraag — gebruik ik deze koppeling nog? Zo niet, dan verleng je gewoon niet en dooft de toegang vanzelf uit. Dat is het volledige onderhoud, vier keer per jaar.
Toegang intrekken — twee wegen
- 1.In de app — op de plek waar je je gekoppelde rekeningen beheert. Ontkoppelen moet mogelijk zijn en werkt meteen.
- 2.Bij je bank — in je online bankieren of in de bankapp, meestal onder volmachten of toestemmingen aan derde partijen. Deze weg gebruik je als de app al van je telefoon af is.
Intrekken stopt de toegang tot nieuwe verrichtingen. De al opgehaalde gegevens blijven bij de app staan tot je om verwijdering vraagt — een recht dat je onder de GDPR hebt, en waar een serieuze app zonder discussie aan voldoet.
De 90-dagenregel, in twee zinnen
Een leestoestemming verleng je met dezelfde inlogstap waarmee je ze gaf, bij de meeste banken elke 90 dagen. Dat is geen keuze van de app, maar een eis uit Gedelegeerde Verordening (EU) 2018/389, die PSD2 in de hele Europese Unie invult.
Welke Belgische banken doen mee?
Allemaal. Elke instelling die in België online toegankelijke zichtrekeningen aanbiedt, is door PSD2 verplicht toegang te geven aan vergunninghoudende partijen. Dat is geen commerciële keuze en de bank mag er niets voor aanrekenen. In de praktijk gaat het om KBC, Belfius, BNP Paribas Fortis, ING België, Argenta en de andere aanbieders op de Belgische markt.
Eerlijk over wat we niet weten: de wettelijke plicht is voor iedereen gelijk, maar of elke bankinterface even stabiel is en evenveel historiek meegeeft, kunnen we niet hard maken. We zetten hier geen tabel per bank neer, want we hebben er geen geverifieerde vergelijkingsgegevens voor — en een verzonnen tabel is slechter dan geen tabel. De betrouwbare manier om het te weten: zoek je bank op in de app die je wilt gebruiken.
Eén Belgische eigenaardigheid is het vermelden waard: banken versturen hun rekeninguittreksels in het Nederlands of het Frans, en voor de Oostkantons ook in het Duits. Dezelfde verrichting heet dus OVERSCHRIJVING of VIREMENT, afhankelijk van de taal van je rekening. Een app die België serieus neemt, herkent ze allebei. De praktische stap staat in je zichtrekening verbinden met een budget-app; hoe dezelfde plicht in de rest van Europa uitpakt, lees je in onze Engelstalige uitleg over open banking bij Europese banken.
Hoe open banking eruitziet op je rekeninguittreksel
Open banking verzint geen nieuwe lijnen: het levert precies wat er ook op je rekeninguittreksel staat. Wie de Belgische codes herkent, begrijpt meteen wat een app ziet — en wat daaruit af te leiden valt.
- BANCONTACT of MAESTRO — een kaartbetaling in de winkel, met de handelaar, de gemeente en de datum erachter. Bancontact is veruit het meest gebruikte binnenlandse betaalsysteem; Maestro staat nog op oudere kaarten en verdwijnt stilaan van de nieuwe.
- PAYCONIQ — een betaling met de app van Payconiq by Bancontact: een QR-code in de winkel, online of tussen vrienden onderling.
- DOMICILIËRING — een SEPA-domiciliëring, te herkennen aan de naam van de schuldeiser en de mandaatreferentie (RUM). Zo herken je je vaste kosten: energie, telecom, verzekering, fitness, abonnementen.
- OVERSCHRIJVING — loon, huur, je woonkrediet of geld dat je aan iemand doorstort. Bijvoorbeeld:
OVERSCHRIJVING BE00 0000 0000 0000 JAN PEETERS. Een BESTENDIGE OPDRACHT is dezelfde verrichting, maar automatisch herhaald. - GELDOPNAME — cash afgehaald aan de automaat. Voor een app is dat een uitgave zonder handelaar, en dus een gat in het beeld.
Eén detail is typisch Belgisch: de gestructureerde mededeling, dat blokje van twaalf cijfers in de vorm +++123/4567/89012+++ waarmee facturen automatisch aan de juiste betaling gekoppeld worden. Het is een betaalreferentie, geen handelaarsnaam — een app die dat verwart, toont je een reeks cijfers waar "energiefactuur" hoort te staan.
Dat onderscheid is meer dan een weetje. De mandaatreferentie bij een domiciliëring is de reden dat een app terugkerende kosten kan herkennen zonder dat jij iets invult: een maandelijkse domiciliëring van dezelfde schuldeiser is een abonnement, ook als jij vergeten was dat je het had. Precies daar zit de winst bij vergeten abonnementen en domiciliëringen.
Wat open banking je in de praktijk oplevert
Even los van alle regelgeving lost open banking drie alledaagse dingen op. Geen daarvan is op zichzelf spectaculair; samen veranderen ze je verhouding tot je eigen geld.
1. Alle rekeningen op één scherm
Loon bij de ene bank, spaargeld bij de andere, een kredietkaart ergens anders. Zonder koppeling kost "hoeveel heb ik eigenlijk?" drie keer inloggen en een optelsom uit het hoofd — en dus stel je die optelsom uit. Met open banking is het één overzicht, dat zichzelf bijwerkt.
2. Uitgaven die zichzelf sorteren
Verrichtingen komen binnen met de naam van de handelaar en worden vanzelf in categorieën gezet — Colruyt en Delhaize bij boodschappen, De Lijn en de NMBS bij vervoer, Proximus en Telenet bij vaste kosten, Netflix en Streamz bij abonnementen. Dat is het verschil tussen weten dat je deze maand veel uitgaf en weten waaraan. Zo kom je erachter waar je geld naartoe gaat, zonder avonden met kasticketten. Hoe die sortering technisch werkt, staat in onze Engelstalige uitleg over automatische categorisering van uitgaven.
Staat er eenmaal een jaar aan verrichtingen, dan zie je ook je eigen ritme: de piek in mei of juni, wanneer het vakantiegeld binnenkomt, de eindejaarspremie in december, en de domiciliëringen die maar één of twee keer per jaar langskomen. Precies de bedragen die je in een maandoverzicht nooit ziet aankomen. Handig als ijkpunt: een Belgisch gezin gaf gemiddeld 40.223 euro per jaar uit, of ongeveer 3.352 euro per maand (Statbel, huishoudbudgetonderzoek 2022), waarvan zowat 30,7% naar wonen ging.
3. Nul handwerk — en dat geeft de doorslag
Een budget dat je met de hand bijhoudt, sneuvelt zelden door een gebrek aan methode. Het sneuvelt in week drie, wanneer elke uitgave noteren niet meer in je dag past. Open banking haalt net dat handwerk weg, en daarmee de drempel waar mensen op afhaken — en daarom houdt een gezinsbudget dat aan je bank hangt het maanden vol waar een rekenblad het weken volhoudt. En het raakt net de grootste post: 43,7% van de Belgische gezinnen betaalt maand na maand een woonkrediet af (Eurostat, SILC 2024). Die domiciliëring vergeet je nooit — het zijn de kleinere eronder die bepalen wat er op het einde van de maand overblijft.
Adam, oprichter van Martia
Waarom ik hier zo zeker van ben
Ik had zes rekeningen en nul overzicht. Niet omdat ik lui was — omdat het optellen elke maand opnieuw begon. Martia bestaat omdat die optelsom vanzelf hoort te gebeuren.
Hoe werkt open banking stap voor stap? Zo koppel je je zichtrekening
Het koppelen verloopt altijd in dezelfde vorm, welke app je ook kiest — want die vorm is door de wet bepaald, niet door de app.
Je kiest je bank in de app
De lijst bevat de Belgische banken die onder PSD2 vallen — KBC, Belfius, BNP Paribas Fortis, ING België, Argenta en de overige aanbieders.
Je logt in bij je eigen bank
Je codes gaan naar de bank, nooit naar de app. Sterke authenticatie vraagt de gebruikelijke tweede factor: de bankapp, je bankkaart of je vingerafdruk.
Je keurt het delen van gegevens goed
De bank vraagt of saldi en verrichtingen gedeeld mogen worden. Daarna loopt het bijwerken vanzelf, tot je verlengt of intrekt.
En klaar. Geen formulieren, geen documenten opsturen, geen wachten op goedkeuring — want wie je identiteit vaststelt, is je eigen bank, op dat moment. De stap-voor-stap staat in je zichtrekening verbinden met een budget-app.
Wat je vandaag kunt doen
Log in bij je bank en zoek de pagina met volmachten of toestemmingen aan derde partijen. Kijk wie daar staat. Staat er iets tussen dat je niet meer gebruikt, trek het dan nu in — dat is vijf minuten werk, en het is precies het recht waar dit hele artikel over gaat.
Martia — de AI met wie je over je geld praat
Je vraagt het in het Nederlands — "hoeveel gaf ik in juli uit aan restaurants?" of "welke domiciliëringen lopen er nog?" — en het antwoord komt uit je eigen verrichtingen, opgehaald via open banking. Geen rekenblad, geen kasticketten overtypen.
Veelgestelde vragen
Hoe werkt open banking?
Open banking is je recht om je bank opdracht te geven de gegevens van je zichtrekening te delen met een app die jij zelf kiest — of om die app in jouw naam een betaling te laten starten. Het komt uit de Europese PSD2-richtlijn, Richtlijn (EU) 2015/2366 van 25 november 2015. In de praktijk verloopt het altijd in drie stappen: je kiest je bank in de app, je logt in bij je eigen bank en je keurt daar het delen van saldi en verrichtingen goed. Daarna zie je rekeningen bij verschillende banken op één scherm en worden je uitgaven vanzelf gesorteerd, zonder dat je je codes aan iemand anders geeft.
Is open banking veilig?
Ja, en die veiligheid hangt niet af van de goede bedoelingen van een app — ze staat in de wet. Ze bestaat uit drie lagen. Een partij die je bankgegevens wil lezen heeft een vergunning van een Europese toezichthouder nodig. Het koppelen vereist sterke cliëntauthenticatie: minstens twee onafhankelijke factoren, gecontroleerd door je eigen bank. En een app met alleen leesrechten kan technisch niets anders dan saldi en verrichtingen opvragen — geen geld overschrijven, geen limieten wijzigen, geen rekeninggegevens aanpassen. Je kunt de toestemming bovendien op elk moment weer intrekken, zowel in de app als bij je bank. Dat laatste is geen gunst, maar een recht.
Is open banking wettelijk toegelaten in België?
Ja. Open banking is Europees geregeld in de PSD2-richtlijn, Richtlijn (EU) 2015/2366, die in de hele Europese Unie en de Europese Economische Ruimte geldt. In België houdt de Nationale Bank van België toezicht op banken en betalingsinstellingen; op Europees niveau houdt de Europese Bankautoriteit (EBA) een centraal register van vergunninghouders bij, waarin je elke aanbieder kunt opzoeken. Banken zijn wettelijk verplicht om vergunninghoudende partijen toegang te geven tot de gegevens van je zichtrekening, op voorwaarde dat jij daar zelf toestemming voor geeft. Weigeren mag niet, en je bank mag daar aan de andere partij niets voor aanrekenen.
Wat is de PSD2-richtlijn precies?
PSD2 is Richtlijn (EU) 2015/2366 van het Europees Parlement en de Raad van 25 november 2015 over betalingsdiensten in de interne markt, de opvolger van de eerste betalingsdienstenrichtlijn uit 2007. Ze heeft drie doelen: betalingen veiliger maken via sterke cliëntauthenticatie, de markt openen voor aanbieders van buiten de klassieke bankwereld, en de bescherming van consumenten in de Europese Unie gelijkschakelen. PSD2 verlaagde ook het bedrag dat je bij een niet-toegestane betaling zelf draagt: van 150 euro naar 50 euro, behalve bij fraude of grove nalatigheid. De technische normen die erbij horen, gelden sinds 14 september 2019.
Wat ziet een budget-app van mijn zichtrekening?
Precies dat waarvoor je toestemming gaf, en niets meer: de saldi en de historiek van de rekeningen die je koppelde — datum, bedrag, omschrijving en tegenpartij van elke verrichting. Je bankcodes, je pincode en je authenticatiecodes ziet zo'n app niet. Rekeningen die je niet koppelde blijven onzichtbaar, en geld overschrijven kan de app niet: die toegang is technisch beperkt tot lezen, binnen de grenzen die je bank oplegt. Martia werkt precies zo — de app leest je verrichtingen om je vragen over je geld te kunnen beantwoorden, en verder niets. Wat er daarna met die gegevens gebeurt, staat in de privacyverklaring die je vóór het koppelen leest.
Hoe trek ik de toestemming van een app weer in?
Dat kan op elk moment, via twee onafhankelijke wegen. De eerste is in de app zelf, op de plek waar je je gekoppelde rekeningen beheert: ontkoppelen moet daar mogelijk zijn. De tweede is bij je eigen bank, in je online bankieren of in de bankapp, onder de volmachten of de toestemmingen aan derde partijen. Die tweede weg gebruik je als je de app al verwijderde. Zodra je ze intrekt, stopt de toegang meteen en kan de partij geen nieuwe verrichtingen meer ophalen. Vraag daarna ook om verwijdering van de al opgehaalde gegevens — dat recht heb je onder de GDPR.
Waarom duurt een toestemming maar 90 dagen?
Omdat de Europese regels dat eisen. De technische normen bij PSD2 — Gedelegeerde Verordening (EU) 2018/389 — schrijven voor dat de toegang van een aanbieder tot je rekeninggegevens periodiek opnieuw bevestigd wordt met sterke authenticatie bij je bank; bij de meeste banken is dat elke 90 dagen. Het is dus geen fout van de app en ook geen teken dat er iets misliep. Het is een ingebouwde rem, zodat niemand jarenlang vergeten toegang houdt tot je zichtrekening. Eén keer per kwartaal loop je even langs de inlogpagina van je bank en bevestig je dat die koppeling nog klopt.
Wat is het verschil tussen open banking, Bancontact en Payconiq?
Bancontact is het Belgische betaalsysteem waarmee je in de winkel en online met je bankkaart betaalt. Payconiq by Bancontact is de mobiele laag daarbovenop: betalen met een QR-code in de winkel, online of tussen vrienden onderling. Allebei zijn het dus manieren om geld te versturen. Open banking is iets anders: het is de wettelijke toegang tot de gegevens van je rekening, waarmee een app je saldi en verrichtingen kan lezen zonder ooit geld te verplaatsen. Je Bancontact-betalingen en je Payconiq-verrichtingen verschijnen daarna gewoon als lijnen in dat overzicht, met de handelaar erbij.
Bronnen en wetgeving
- Europees Parlement en Raad (2015). Richtlijn (EU) 2015/2366 betreffende betalingsdiensten in de interne markt (PSD2). eur-lex.europa.eu
- Europese Commissie (2018). Gedelegeerde Verordening (EU) 2018/389 — technische normen voor sterke cliëntauthenticatie. eur-lex.europa.eu
- Europese Bankautoriteit (EBA). Centraal register van betalingsdienstaanbieders. euclid.eba.europa.eu
- Nationale Bank van België. Toezicht en betaalmiddelen. nbb.be
- Statbel (2022). Huishoudbudgetonderzoek — gemiddelde uitgaven per huishouden. statbel.fgov.be
- Eurostat (2024). Woningbezit en lopende woonkredieten in België (SILC, ILC_LVHO02). ec.europa.eu/eurostat